نیازهای اکولوژیکی

مریم گلی گیاهی است مدیترانه ای که در طول رویش به گرما و هوای خشک نیاز دارد. در درجه حرارت 12 تا 15 درجه سانتی گراد شروع به رویش می کند. رشد گیاه در سال اول کند است و گلدهی تا اوایل تابستان همچنان ادامه دارد. تشکیل میوه از اواخر مرداد شروع می شود. گیاهان جوانی که از بذر رویش یافته اند ، نیاز زیادی به آب دارند. این گیاه در فصل زمستان ، در دمای پایین تر از15ـ درجه سانتی گراد دچار سرمازدگی و در 5 تا 6 روز خشک می شوند. مریم گلی برای رویش به خاک خاصی نیاز ندارد و در هر نوع خاکی به خوبی رشد می کند. هوای گرم و خاک های با بافت متوسط که دارای مقادیر مناسبی ترکیبات کلسیم باشند برای کشت این گیاه و در افزایش مواد موثره آن تاثیر بسزایی دارند. برگرداندن خاک بین ردیف ها به منظور تهویه، نقش عمده ای در افزایش عملکرد دارد. PH خاک برای کشت مریم گلی بین 9/4 تا 2/8 مناسب است .

مواد و عناصر غذایی مورد نیاز

افزودن 20 تا 30 تن در هکتار کودهای حیوانی به طور کامل پوسیده در فصل پاییز هنگام آماده ساختن خاک نتایج مطلوبی به همراه دارد. چنانچه از کود حیوانی استفاده نشود در فصل پاییز، قبل از کاشت گیاه افزودن 60 تا 80 کیلو گرم در هکتار اکسید فسفر و 40 تا 60 کیلو گرم در هکتار اکسید پتاس به خاک نتایج خوبی در افزایش عملکرد و مواد موثر به همراه خواهد داشت. در اوایل بهار قبل از کشت نیز 60 تا 80 کیلو گرم در هکتار ازت به زمین می افزایند.

کاشت

مریم گلی را می توان به وسیله بذر یا از راه رویشی تکثیر کرد. کشت به وسیله بذر به دو روش مستقیم و غیر مستقیم انجام می گیرد.

الف) کشت مستقیم

بذور را در زمان مناسب به صورت ردیفی در زمین اصلی کشت می کنند. مقدار بذر مورد نیاز برای هر هکتار زمین 15 تا 20 کیلوگرم است. زمان مناسب برای کشت مستقیم بذر در زمین اصلی اواخر پاییز است. بذور در ردیف هایی به فاصله 60 تا 70 سانتی متر کشت می شوند. عمق بذر مریم گلی در زمان کاشت باید 3 تا 4 سانتی متر باشد.

ب) کشت غیر مستقیم

در این روش بذور را در خزانه هوای آزاد که بستر آن بر کشت میرم گلی آماده شده است، کشت می کنند. برای هر هکتار زمین به 250 تا 300 متر مربع خزانه و 5/1 تا 2 کیلو گرم بذر با کیفیت مطلوب نیاز است . زمانی که ارتفاع آن ها به 15 تا 20 سانتی متر رسید، به زمین اصلی منتقل می کنیم . زمان مناسب برای کشت در خزانه آزاد بهار است.

تکثیر رویشی:

تکثیر رویشی از راه تقسیم بوته صورت می گیرد. در این روش بوته هایی که 3 تا 4 سال از عمر آن ها می گذرد از زمین خارج می کنند. هر یک از بوته ها را به 3 تا 4 قطعه تقسیم و سپس آن ها را در زمین اصلی کشت می نمایند. بهترین زمان برای تکثیر رویشی مریم گلی فصل پاییز است.

مراقبت و نگهداری

بهار سال دوم برای تسریع در رویش و افزایش عملکرد ، ساقه گیاهان از فاصله 8 تا 10 سانتی متری زمین بریده می شوند. پس از آن، گیاه به سرعت رشد می کند و شاخه های جدید با برگ های انبوه که سرشار از اسانسند به وجود می آیند. در طول رویش مریم گلی ، وجین علف های هرز لازم است و تأثیر فراوانی در رشد و افزایش مواد موثره گیاه دارد. علاوه بر برداشت مکانیکی علف های هرز، مبارزه شیمیایی با آن ها نیز ضرورت دارد. از بیماری های قارچی مریم گلی می توان از قارچ کله برگی و سفیدک سطحی نام برد. استعمال قارچ کش های مناسب و استفاده از روش ها به زراعی مناسب نقش عمده ای در کنترل بیماری های قارچی دارد.

برداشت

چنانچه تکثیر به وسیله بذر انجام گیرد و بذر به صورت مستقیم در فصل پاییز کاشته شده باشند یا نشاء ها در فصل پاییز به زمین اصلی منتقل شده باشند، می توان یک سال بعد محصول را برداشت کرد. تحقیقات انجام شده در ایران نشان می دهد که در سال می توان سه بار محصول را برداشت کرد. اولین برداشت قبل از گل دهی و اوایل خرداد انجام می گیرد. باید توجه کرد که در هنگام برداشت به ترتیب در تابستان و پاییز انجام می گیرد. باید توجه کرد که در هنگام برداشت ، ساقه های چوبی که همراه با دیگر قسمت های گیاه است به طور آشکاری بر کیفیت مواد دارویی گیاه تأثیر می گذارد. پس از برداشت در سایه و یا در خشک کن های الکتریکی خشک می شود. در سال دوم و سوم عملکرد برگ تازه 5/2 تا 3 تن در هکتار و عملکرد پیکر رویشی تازه 5 تا 8 تن در هکتار است. بهترین زمان برداشت مریم گلی ظهر است چون دارای بیشترین اسانس می باشد. مقدار اسانس حاصل از پیکر رویشی مریم گلی 8 تا 10 کیلو گرم در هکتار است.

 
ترکیبات شیمیایی

اندام های گیاهی به ویژه برگ ها، دارای اسانس هستند. مقدار اسانس در شرایط اقلیمی مختلف متفاوت و بین 1 تا 5/2 درصد است. از ترکیبات اسانس آن تویون، سینئول، کامفور، بورنئول و پنین را می توان نام برد. گیاه همچنین شامل مواد تلخ ، مواد تاننی، فلاونویید و مواد گلیکوزیدی و رزینی است.

خواص دارویی

این گیاه را علیه ناراحتی های معده و روده ای به کار برده و همچنین علیه اسهال، نفخ و تعرق شبانه بیش از حد نیز موثرند. این گیاه ترشح غدد شیری را کاهش می دهد و همچنین اسانس آن آرامبخش است. در مصارف خارجی برگ های آن را در غرغره های ضد ورم حفره دهان ، آنژین ها، دندان درد ها به کار می برند. امروزه اسانس مریم گلی یکی از مهم ترین طعم دهنده های غذایی محسوب می شود. به علاوه از اسانس آن به عنوان نگهدارنده و آنتی اکسیدان نیز در صنایع غذایی استفاده می شود.