گز ؛ Tamarix hispida
این گیاه بیشتر در جاهای خشک، کنار آبهای شور، در زمین های شوره زار و کنار رودخانه ها رشد می کند. گیاه گز انواع مختلفی دارد. بعضی از آنها مثل گز شاهی در جاهای مختلفی دیده می شوند. گیاه گز مقاومت زیادی دارد و در هر آب و هوایی رشد می کند. این گیاه حتی در منطقه های بلند و کوهستانی هم رشد می کند.
مناسبترین جا برای رشد و زیاد شدن آن منطقه های گرم و خشک بیابانی و خاکهای شور است. این گیاه در برابر تغییر دمای هوا مقاومت زیادی دارد. به علاوه مناسبترین خاک برای رشد گیاه گز، خاک لومی است. نزدیک دریا، شن های ساحلی و اطراف رودخانه ها جای مناسبی برای رشد گیاه گز هستند. همچنین در کنار نهرهای زمین های شور و شنی و گودال های مرطوب و بستر رودخانه ها این گیاه به خوبی رشد می کند.
مشخصات گياه شناسي :
گياهي است درختچه اي که برگ هاي کوچک، سوزنی شکل و پولک مانند و فلسي شکل آن به شکل بسيار فشرده به هم قرار گرفته اند. گلهای این گیاه در فصل بهار و پاييز در انتهاي انشعابات و ساقه ها مشاهده مي شود و به رنگ های سفيد تا صورتي رنگ بوده و بر روي شاخه هاي متمايل به قرمز آن قرار گرفته اند.
انتشار جغرافيايي :
اين گياه در آذربايجان در اطراف درياچه اروميه، در اصفهان نزديک با تلاق گاوخوني ، در کرمان نزديک کوه سيرج و همچنين در سيستان در اطراف زاهدان رويش دارد. در قسمت هاي مرکزي و کويري ايران مي توان علاوه بر اين نوع گز انواع گونه اي گز را مشاهده نمود.
ترکيبات شيميايي :
پوست درختچه گز دارای اسيد گاليک که نوعي ترکيب فنلي است بوده و در برگ هاي آن نيز مي توان ماده اسکولين را يافت.
قسمت مورد استفاده :
پوست درختچه گز مهمترين قسمتي از گياه است که خاصيت دارويي دارد.
اثرات دارويي و طرز استعمال :
1. درمان اسهال : پوست اين گياه به علت داشتن ترکيبات تانن اثر قابض داشته و از اين رو در درمان اسهال مي توان از آن بهره جست. به اين منظور جوشانده 15 تا 30 در هزار پوست گياه که به شکل خوراکي مصرف مي شود توصيه مي گردد.
2. درمان بيماري هاي سينه : از اين گياه نوعي پلي ساکاريد موسوم به گزانگبين ترشح مي شود که از آن هم در تهيه شيريني استفاده مي شود و هم در مداواي بيماري هاي سينه مي توان از آن استفاده نمود.
3. درمان سوختگي ها : براي مداواي سوختگي هاي مختلف مي توان خاکستر درختچه گز را که از سوزاندن آن بدست مي آيد در محل سوختگي استعمال نمود.
4. بند آورنده خون : با توجه به اينکه درختچه گز در مناطق خشک رويش دارد در اين مناطق مثلاً در عربستان از شيره تغليظ شده آن جهت بند آوردن خون در زمان خونريزي استفاده مي نمايند.
بیماری ها و آسیب های گیاه گز
الف- در اثر یخبندان، برگ درختچه های گز در فصل پاییز و زمستان یخ می زند.
ب- موریانه از پوست شاخه های خشک شده گز تغذیه می کند ولی به تنه اصلی آن آسیب نمی رساند.
ج- بادهای شدید گاهی سبب ریشه کن شدن درختان گز می شود. دیده شده که گاهی در اثر بادهای شدید، تنه اصلی روی زمین قرار گرفته است. در نتیجه به جای اینکه ساقه اصلی رشد کند، شاخه های فرعی به طرف بالا رشد می کنند.
د- آفتها و بیماری های مهم گیاه گز عبارتند از : پروانه برگ خوار، سرخرطومی گز، پسیل گز، پروانه تار عنکبوتی، شپشک گز. سوسک های چوب خوار از آفت های گیاه گز هستند. همچنین تعدادی از قارچ ها هستند که باعث پوسیدن ریشه گیاه گز می شوند.
منابع:
http://www.ayeneh.net/Herbal/viewHerbal.aspx?Herbalid=34&Letter=%D8%AF&CatName=%D8%AF
http://www.roostanews.ir/?lang=fa&p=content.body&id=9787